Proje İçeriği

Metrobüs Filosu Telemetri Sistemi, İstanbul'un 702 araçlık metrobüs filosunu yalnızca bir toplu taşıma aracı olmaktan çıkararak gerçek zamanlı veri üreten “Hareketli Veri Merkezlerine” dönüştüren, araç telemetrisi, Nesnelerin İnterneti (IoT) ve büyük veri analitiğini filo yönetimine uygulayan, donanımdan bağımsız (hardware-agnostic) mimarisiyle ayrışan bir veri odaklı dönüşüm projesidir.

Araç bilgisayarları ; Bus-FMS ve J1939 standartları aracılığıyla araçların CAN-BUS altyapısına entegre edilerek motor, şanzıman, fren sistemi, yakıt tüketimi, motor devri, araç hızı, motor sıcaklığı, arıza kodları (DTC) ve diğer kritik mekanik parametrelerden yüksek frekansta telemetri verisi toplamaktadır. Sistem; veri toplama, akıllı veri iletimi ve büyük veri analitiği olmak üzere üç katmanlı bir mimariden oluşmaktadır. Toplanan veriler milisaniyeler seviyesinde işlenerek bakım ekipleri ve operasyon merkezine gerçek zamanlı karar desteği sağlamakta; yapay zekâ algoritmalarıyla olası mekanik arızalar oluşmadan önce kestirimci bakım önerileri üretilmektedir.

Geliştirilen Hiyerarşik Örnekleme Stratejisi, farklı önceliğe sahip telemetri verilerinin uygun iletim frekanslarıyla aktarılmasını sağlarken; Delta Denetim algoritmaları yalnızca anlamlı değişimlerin yüksek öncelikle iletilmesini sağlayarak haberleşme altyapısının verimli kullanılmasına ve kritik olaylara hızlı müdahale edilmesine katkı sunmaktadır. Sistem, “Sıfır Güven” (Zero-Trust) mimarisiyle araç Elektronik Kontrol Ünitelerine (ECU) komut enjekte edemeden yalnızca veri “dinleyebilmekte”; veri paketleri uç noktada şifrelenmekte, FMS verileri GPS ve atalet sensörü verileriyle çapraz doğrulanmakta, “Context-Aware Trust Validation” ve “Anti-Spoofing” katmanlarıyla verinin bütünlüğü ve güvenilirliği garanti altına alınmaktadır.

Donanımdan bağımsız mimarisi sayesinde farklı marka araçlardan standart telemetri verileri elde edilebilmekte, tüm filo tek platform üzerinden yönetilebilmektedir. Aynı zamanda bu platform, Metrobüs Dijital İkiz Projesi'nin gerçek zamanlı veri omurgasını oluşturarak dijital ikiz platformunun sürekli güncel verilerle beslenmesini sağlamaktadır. Platform üzerinde oluşturulan sürücü performans modeliyle hızlanma, frenleme, gaz kullanımı ve sürüş karakteristikleri objektif olarak değerlendirilebilmekte; ileriye dönük sürücü risk analizleri ve ekonomik sürüş değerlendirmeleri gerçekleştirilebilmektedir.

Projenin Amacı

Proje, hem kurum içi bakım ve operasyon süreçlerini iyileştirmekte hem de yeni bir hizmet modeli yaratmaktadır. Bir yandan araç sağlığının sürekli izlenmesi, kestirimci bakım ve arıza kodu (DTC) değerlendirmesi ile mevcut bakım-onarım süreçleri veri odaklı hale getirilmiş; diğer yandan metrobüs araçlarını gerçek zamanlı veri üreten “Hareketli Veri Merkezlerine” dönüştüren, Dijital İkiz Platformu'nu besleyen tamamen yeni bir veri hizmeti katmanı oluşturulmuştur.

Proje içindeki en büyük inovasyon nedir? (yeni bir teknoloji veya var olan teknolojinin farklı kullanımı gibi. IOT, M2M, AI vb.)

Projenin en büyük inovasyonu, metrobüs araçlarını yalnızca ulaşım aracı olarak değil, sürekli veri üreten Hareketli Veri Merkezleri olarak konumlandırmasıdır. Donanımdan bağımsız mimarisi sayesinde farklı marka araçlardan standart telemetri verisi elde edilebilmekte; geliştirilen Hiyerarşik Örnekleme Stratejisi ve Delta Denetim algoritmaları ile haberleşme altyapısı verimli kullanılmaktadır. Sistemin Zero-Trust güvenlik mimarisi, Context-Aware Trust Validation ve Anti-Spoofing katmanlarıyla veri bütünlüğünü garanti altına alması, toplu taşıma sektöründe siber güvenlik açısından ileri bir referans noktası oluşturmaktadır.

Proje kurum içindeki hangi bölüme fayda sağlamıştır?(satış, pazarlama, finans, İK, IT, Üretim, Planlama, Satın alma, Lojistik Müşteri İlişkileri gibi)

Proje; Araç Bakım ve Teknik Hizmetler, Filo Yönetimi ve Operasyon Merkezi, Sürücü Eğitim ve Performans Değerlendirme birimlerinin yanı sıra, gerçek zamanlı veri omurgasını sağladığı Metrobüs Dijital İkiz proje ekibine doğrudan fayda sağlamaktadır. Bakım ekipleri arıza belirtilerini önceden görebilmekte, operasyon merkezi filo genelinde veri odaklı karar alabilmekte, sürücü performans modeliyle hedefli eğitim ve ekonomik sürüş programları planlanabilmektedir.

Projenin hayata geçirilmesi konusunda üst yönetimin desteğini tam olarak alabildiniz mi?

Evet. Projenin İstanbul'un 702 araçlık metrobüs filosunun tamamını kapsayan geniş ölçeği ve kurumun stratejik Dijital İkiz Platformu'na temel veri altyapısını sağlayan konumu, üst yönetim tarafından desteklenmesinde ve kurum genelinde uygulanmasında belirleyici olmuştur.

Proje sonunda ortaya çıkan sonuçları analiz edebildiniz mi? Rakamsal verilerle ifade eder misiniz?(ROI, maliyetlerde yüzdesel azalma, üretim süresinde azalma, hata payının düşmesi vs.)

Evet. Projenin başarısı; telemetri verilerinin milisaniye seviyesinde işlenebilmesi, farklı marka araçlardan standart veri toplanabilmesi ve bakım/operasyon süreçlerinin veri odaklı yönetilebilmesiyle ölçülmektedir.

Kritik arıza kodları (DTC) otomatik olarak değerlendirilmekte, gerekli durumlarda bakım ekipleri için arıza kayıtları oluşturulmaktadır. Sistem aynı zamanda Metrobüs Dijital İkiz Platformu'nu sürekli ve güvenilir veriyle besleyerek bu platformun gerçek zamanlı çalışmasını mümkün kılmaktadır.

Projenizde şirket içinden kaç kişi aktif olarak görev almıştır? Ekip birimleri hakkında kısaca bilgi verir misiniz?

15

Projenizde (varsa)işbirliği kurduğunuz veya destek aldığınız bilişim şirketlerini belirtiniz.

Sistemin donanım altyapısında iki farklı tip araç bilgisayarları kullanılmış olup(hali hazırda kullanılmakta olan araç bilgisayarları), bu bileşenler bakımından anılan firmalarla donanım tedariki kapsamında çalışılmıştır. Ancak sistemin çekirdek yazılımı olan Hiyerarşik Örnekleme Stratejisi, Delta Denetim algoritmaları, Zero-Trust güvenlik mimarisi, CAN protokolü kapsamında alınan ham verilerin anlamlandırılarak merkeze aktarılması ve yapay zekâ tabanlı analiz katmanları İETT bünyesindeki mühendislik ekipleri tarafından yerli olarak geliştirilmiştir. Bu nedenle projenin çözüm mimarisinde ana teknoloji ortağı olarak konumlandırılmış harici bir bilişim şirketi bulunmamakta; iş birlikleri donanım tedariki düzeyinde sınırlı kalmaktadır, bu proje kapsamında temin edilen donanımsal ürünler değildir.

Proje sırasında kullandığınız ve spesifik önemi olan markaları (varsa) belirtiniz. (Yazılım veya donanım markaları)

Sistemin donanım altyapısında iki farklı tip araç bilgisayarları kullanılmaktadır. Donanımdan bağımsız mimari sayesinde farklı marka araçlardan standart telemetri verisi elde edilebilmektedir.